arcumander quista paginaemailFacebookTwitter

Üsaunzas

Chalandamarz

L'üsaunza la pü cuntschainta es il Chalandamarz. El s'ho mantgnieu grazcha a si'anteriura colliaziun cul cumanzamaint da l'an tenor il chalender romaun. Auncha hoz vegnan tschernidas e cumplettedas las autoriteds cumünelas da Zuoz il di da Chalandamarz. Il Chalandamarz vo inavous sül temp cha'ls Romauns regnaivan in Rezia. Cun quist'üsaunza cun rischs pajaunas s-chatschaivan noss perdavaunts ils noschs spierts. Chalandamarz vain festagio in püssas vschinaunchas dal Grischun rumauntsch. Il möd es però different d'üna vschinauncha a l'otra.

 

Ils mats vaun cun lur plumpas da ches'in chesa e s-chellan e chauntan per s-chatscher l'inviern our da mincha chantun.
Ils mats vaun cun lur plumpas da ches'in chesa e s-chellan e chauntan per s-chatscher l'inviern our da mincha chantun.

Causa las vastas dimensiuns da Zuoz e causa cha'ls iffaunts da la vschinauncha da Madulain vaun eir co a scoula cumainza il Chalandamarz a Zuoz già duos dis aunz ils 1. marz. Ils mats da scoula vaun cun lur plumpas da ches'in chesa e s-chellan e chauntan per s-chatscher l'inviern our da mincha chantun. A partir dals 1. favrer vain eir schluppo la geischla. Duos dumengias aunz il Chalandamarz ho lö la "Prouva da Chalandamarz" chi'd es cuntschainta be a Zuoz. Quel di chamina il cortegi intuorn ils bügls da la vschinauncha. Al di da Chalandamarz glivra il cortegi cun schlupper la geischla (eir pels "vegls") sülla plazza davaunt la chesa cumünela. Il zievamezdi e la saira ho alura lö il bal da Chalandamarz, inua cha vain suto e chanto.

 

San Gian

Ün oter cult pajaun da früttaivlezza chi s'ho mantgnieu fin al di d'hoz es l'üsaunza da San Gian (Giovannes Battista). El vain festagio als 24 gün intuorn il solstizi. Quel di perseguiteschan ils mats a las mattas e squittan cun lur squittas d'ova.

Pardunaunza

Pers si'importanza ho la Pardunaunza chi ho lö la terza dumengia d'avuost. Hozindi algorda be auncha il tir da Pardunaunza, organiso da la societed da tregants, a quist'üsaunza.